Ayak bileği kırıkları kimlerde daha çok görülür ?
Ayak bileği kırıkları genç erişkin erkeklerde ve ileri yaş kadınlarda daha sık görülen ortopedik yaralanmalardandır. Diğer tüm kırıklar içinde de görece görülme sıklıkları fazladır. Bununla tüm yaş gruplarında görülebilirler.
Ayak bileği kırıkları nasıl oluşur ?
En yaygın olarak basit burkulmalarla meydana gelirler. Spor aktiviteleri sırasında, yüksekten düşme veya atlama gibi enerjik hareketlerde ve daha büyük kaza durumlarında ise ayak bileği kemiklerinde kırıklar ve bağlarda yaralanmalar meydana gelebilir.
Kaç Çeşit Ayak Bileği Kırığı Vardır ?
Ayak bileği, bacak kemikleri olan tibia (kalın olan iç tarafta) ve fibula (ince olan dış tarafta) kemiklerinin alt uçları ile talus kemiğinin oluşturduğu bir çatal içinde yer alır. Tibia ve fibulanın alt uçlarına sırasıyla medial (tibianın alt ucu) ve lateral (fibulanın alt ucu) malleol isimleri verilir.
Dr Fırat Fidan :
Tibianın arkasında hafifçe çıkıntılı bir bölüm bulunur ki buna posterior (arka) malleol denir. Ayak bileği kırıkları genellikle bu kemik çıkıntıların tek veya birden fazlasının bir arada kırılmasıyla meydana gelir. Tek bir çıkıntının kırılması tek malleol, iki çıkıntının kırılması bimalleoler kırık, üç çıkıntının birlikte kırılması ise trimalleoler kırık olarak adlandırılır.
Ayak bileği kırıklarında kemik yaralanmalarının yanı sıra sıklıkla bağ yaralanmaları da görülür. Özellikle tek malleol ve bimalleoler kırıklarda, tibia ve fibula arasındaki syndesmosis bağının dayanıklılığı tedavi seçimini etkileyebilir.
Ayak Bilek Kırık Tedavisi
Ayak bileği kırıklarının tedavisi, diğer tüm ortopedik rahatsızlıklarda olduğu gibi bireysel ihtiyaçlara göre belirlenmelidir. Genellikle yaş, kemik sağlığı, yürüme kapasitesi, ek hastalıklar, cilt ve cilt altı dokuların durumu, kırıkların konumu ve yer değiştirme miktarı gibi faktörler tedavi seçimini etkiler.
Kırıkların tamamen yerinden oynamadığı durumlarda veya düzeltme ile uygun pozisyona getirildiği ve daha sonra kaymadığı durumlarda, yarım alçı, tam alçı, kırık botu veya bazen sert ayak bileklikleri gibi yöntemlerle tedavi edilebilir. Kırığın sağlamlığına bağlı olarak, ikinci veya üçüncü haftadan itibaren kısmi yük verme derecesi yavaş yavaş arttırılabilir. Bu süreçte yürüme yardımcıları olarak koltuk değneği veya yürüteç kullanılabilir. Tedavi süresi genellikle yaklaşık 6 haftadır. Bu süre sonunda, kırığın ve hastanın ihtiyaçlarına bağlı olarak sert veya yumuşak ayak bileklikleri ile koruma sağlanabilir.
Alçı çıkarıldıktan sonra oluşabilecek şişlikler için bandaj, masaj veya basit bileklikler gibi yöntemler kullanılabilir.
Ayak Bilek Kırığı Sonrası
Uygun bir pozisyonda kaynamış ve eklem ilişkileri sağlam bir şekilde korunmuş, kalıcı şişlik oluşmamış ayak bileği kırıklarının iyileşmesinden sonra genellikle belirgin bir sorun kalmaz. Kırık kaynadıktan ve hareketler geri kazanıldıktan sonra, genellikle dördüncü ay civarında eski aktivitelere dönülebilir. Kişinin egzersizlerini düzenli ve doğru şekilde yapması iyileşme sürecini hızlandırabilir.
Ameliyat edilen kırıklarda nadiren tespit cihazları ciltte huzursuzluk yaratabilir. Günlük yaşamda sorun yaratan belirgin cihazlar genellikle kaynama sonrası 12. ay civarında çıkarılarak şikayetler giderilebilir.
Ayak bileği kırıklarıyla birlikte görülen bağ zedelenmeleri uygun şekilde tedavi edilmezse, kalıcı gevşeklik ve ağrıya neden olabilir. Eğer iyileşme süreci eklem ilişkilerini olumsuz etkilemişse, kötü yükler sonucunda eklemde bozulma (dejenerasyon, kireçlenme) meydana gelebilir. İlk yaralanma sırasında oluşan kıkırdak zedelenmeleri, büyüklük ve konumlarına bağlı olarak kalıcı ve ilerleyici ağrı, takılma ve şişlik gibi sorunlara yol açabilir.
