Patellar tendon, quadriceps kası ile kaval kemiği (tibia) arasındaki bağlantıyı sağlayarak dizin düzleşmesini ve bacağın uzatılmasını mümkün kılar. Akut patellar tendon rüptürü, bu önemli tendonun ani ve tam yırtılmasıdır ve hastanın yürüyüşünü, diz hareketlerini ciddi şekilde etkiler.
1. PATELLAR TENDON RÜPTÜRÜ NEDENLERİ
Patellar tendon rüptürü, genellikle aşağıdaki nedenlerden kaynaklanır:
Travma ve Ani Hareketler:
- Dize alınan doğrudan bir darbe (düşme, çarpma veya spor yaralanmaları)
- Ani sıçrama veya sert iniş sonrası tendona aşırı yük binmesi (basketbol, voleybol, futbol gibi sporlarda yaygındır)
Tendonu Zayıflatan Faktörler:
- Kronik tendinit: Uzun süreli patellar tendinopati, tendonun dayanıklılığını azaltabilir.
- Kortikosteroid veya kinolon antibiyotik kullanımı: Bu ilaçlar tendon dokusunun zayıflamasına neden olabilir.
- Romatizmal hastalıklar (Romatoid artrit, Lupus vb.): Bağ dokusunu etkileyerek tendonun gücünü azaltabilir.
- Diyabet ve kronik böbrek hastalığı: Dokuların beslenmesini bozarak tendonu zayıflatabilir.
- Obezite: Fazla kilo, tendona binen yükü artırarak yırtılma riskini yükseltir.
- Önceki cerrahi müdahaleler: Diz veya çevresinde yapılan ameliyatlar tendonu zayıflatabilir.
2. BELİRTİLERİ VE KLİNİK BULGULAR
Patellar tendon rüptürü genellikle ani bir kopma hissi ve keskin bir ağrı ile kendini gösterir. Ana belirtiler şunlardır:
- Dizde aniden başlayan şiddetli ağrı
- Yürüme güçlüğü ve dizi düzleştirememe
- Diz kapağının yukarı doğru yer değiştirmesi (yüksek patella)
- Diz bölgesinde şişlik, morarma ve hassasiyet
- Diz üzerinde belirgin bir çöküntü veya boşluk hissi
- Kas gücünde belirgin azalma
Tam rüptürlerde hasta dizini uzatamaz, yürüyemez veya merdiven çıkamaz.
3. TANI NASIL KONUR?
Patellar tendon rüptürünün tanısı için fizik muayene ve görüntüleme yöntemleri kullanılır.
Fizik Muayene:
- Hasta dizini aktif olarak düzleştiremiyorsa rüptür şüphesi doğar.
- Thompson testi: Hastanın diz kapağı yukarı kaymış ve tendonda çöküntü fark ediliyorsa yırtık mevcuttur.
- Palpasyonla (elle muayene) tendonun kopmuş olduğu bölge tespit edilebilir.
Görüntüleme Yöntemleri:
- Röntgen: Patellanın yukarı kaymasını ve olası kemik kırıklarını gösterir.
- Ultrason: Tendonun bütünlüğünü hızlı bir şekilde değerlendirebilir.
- MRI (Manyetik Rezonans Görüntüleme): Rüptürün derecesini, kısmi mi tam mı olduğunu ve eklem içi hasarları detaylı olarak gösterir.
4. TEDAVİ YÖNTEMLERİ
Patellar tendon rüptürü tedavi edilmediğinde ciddi fonksiyon kaybına yol açabilir. Tedavi yöntemi, rüptürün tam ya da kısmi olmasına göre değişir.
Cerrahi Tedavi (Tam Rüptürlerde)
Tamamen kopmuş patellar tendon cerrahi onarım olmadan iyileşemez.
Ameliyat nasıl yapılır?
- Tendon uçları birbirine dikilerek onarılır.
- Gerekli durumlarda sentetik greftler veya hastanın kendi bağ dokusu ile güçlendirme yapılabilir.
- Cerrahi genellikle spinal anestezi altında gerçekleştirilir.
Cerrahi onarım, hastanın fonksiyonlarını geri kazanmasını sağlar ve uzun vadede spor veya günlük yaşantısına dönüşünü hızlandırır.
Konservatif (Cerrahi Dışı) Tedavi (Kısmi Rüptürlerde)
- Dizliği ve atel kullanımı: Bacağın belirli bir süre hareketsiz kalmasını sağlar.
- Ağrı kesici ve anti-inflamatuvar ilaçlar: Şişlik ve ağrıyı azaltmak için kullanılır.
- Fizik tedavi: Kas gücünü ve eklem hareket açıklığını yeniden kazanmak için uygulanan egzersiz programıdır.
Op.Dr. Rüştü Nuran : Patellar Tendon Kopması
5. AMELİYAT SONRASI REHABİLİTASYON VE İYİLEŞME SÜRECİ
Patellar tendon onarımı sonrası rehabilitasyon, hastanın tekrar güçlü bir diz fonksiyonuna sahip olması için kritik öneme sahiptir.
- İlk 6 hafta: Hasta genellikle bacağı sabit tutan dizlik kullanır. Kontrollü egzersizlerle kas kaybı önlenir.
- 6-12 hafta: Kademeli olarak diz hareket açıklığı artırılır ve kas gücü çalışmaları başlar.
- 3-6 ay: Hasta günlük aktivitelerine geri dönebilir, ancak sportif aktivitelere dönüş 6-12 ay arasında gerçekleşir.
Tam iyileşme süresi hastaya ve rehabilitasyon programına bağlı olarak değişebilir.
6. SPORA VE GÜNLÜK HAYATA DÖNÜŞ
Ameliyat sonrası ilk 6 ayda yüksek riskli hareketlerden kaçınılmalıdır. Ancak doğru rehabilitasyon süreciyle hasta:
- Hafif egzersizlere 3. ayda başlayabilir.
- Günlük yaşantısına 4-6 ay içinde dönebilir.
- Ağır spor aktivitelerine 9-12 ay arasında doktor kontrolünde geri dönebilir.
SONUÇ VE ÖNERİLER
Akut patellar tendon rüptürü, erken teşhis ve tedavi gerektiren ciddi bir durumdur.
Tam yırtıklar mutlaka cerrahi onarım gerektirir.
Ameliyat sonrası fizik tedavi süreci ihmal edilmemelidir.
Doğru tedavi ile hastalar eski aktivitelerine güvenle dönebilirler.
Uzman ellerde doğru tedavi ve güçlü bir rehabilitasyon süreci ile sağlıklı bir diz ile hayata devam edebilirsiniz!
Eğer belirtileri yaşıyorsanız 0535 833 52 34 telefon numaramızdan ekip arkadaşlarımızı arayıp randevu alabilirsiniz.
Geç Olmadan Muayenenizi Olun, Erken Teşhis Hayat Kurtarır. “Op.Dr. Rüştü Nuran”
